ახალი ამბის სწორად გასაგებად მხოლოდ სათაური ან ბოლო განახლება საკმარისი არ არის. პირველ რიგში უნდა გაარკვიოთ: რა მოხდა, როდის მოხდა, რა უძღოდა წინ და ვინ ადასტურებს ინფორმაციას. ახლახან გამოქვეყნებული სტატია ყოველთვის არ აღწერს ახლახან მომხდარ ფაქტს — ის შეიძლება ეხებოდეს ძველ ვიდეოს, წინა კვირის განცხადებას ან მიმდინარე პროცესის ახალ ეტაპს.
სწორი სურათის მისაღებად ერთმანეთს განასხვავეთ მოვლენის დრო, ინფორმაციის პირველად გავრცელების დრო და სტატიის გამოქვეყნების ან განახლების დრო. ტექსტში სიტყვები „დღეს“, „გუშინ“ და „ახლახან“ სასარგებლოა მხოლოდ მაშინ, როცა მკაფიოა, რომელ თარიღს ეხება.
როგორ ააწყოთ მოვლენების ქრონოლოგია
მარტივი მეთოდია, ამბავი რამდენიმე ეტაპად დაალაგოთ. ჯერ მოძებნეთ ფონი — რა ვითარება არსებობდა მოვლენამდე. შემდეგ გამოყავით გამომწვევი ფაქტი, პირველი ოფიციალური რეაქცია, შემდგომი ცვლილებები და მიმდინარე სტატუსი.
- ფონი: რა იყო ცნობილი მოვლენამდე;
- ახალი ფაქტი: კონკრეტულად რა მოხდა;
- რეაქცია: ვინ გააკეთა განცხადება ან რა გადაწყვეტილება მიიღეს;
- განვითარება: რა შეიცვალა შემდეგ;
- მიმდინარე მდგომარეობა: რა არის დადასტურებული ამ ეტაპზე.
ქრონოლოგიაში ყველა თარიღის ჩაწერა საჭირო არ არის. შეარჩიეთ მხოლოდ ის მომენტები, რომლებიც მიზეზსა და შედეგს აკავშირებს. ასე უფრო ადვილია დაინახოთ, არის თუ არა ახალი ინფორმაცია რეალური ცვლილება, თუ ძველი ამბის ხელახალი გავრცელება.
წყარო, ციტატა და თარიღი ცალ-ცალკე შეამოწმეთ
ოფიციალური უწყების, სასამართლოს, ორგანიზაციის ან დოკუმენტის ინფორმაცია პირველადი წყაროა, თუმცა ეს ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ საკითხი საბოლოოდ დადასტურებულია. მაგალითად, „უწყების განცხადებით“ აღწერს უწყების პოზიციას; ეს არ უდრის ფორმულირებას „დადასტურდა“.
ასევე განასხვავეთ ფაქტი, ბრალდება, შეფასება და დაუდასტურებელი ცნობა. თუ ინფორმაცია მხოლოდ სოციალურ ქსელშია გავრცელებული, მოძებნეთ მისი თავდაპირველი წყარო და დამოუკიდებელი დადასტურება. Reuters-ის სარედაქციო პრინციპები განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს წყაროს მკაფიო მითითებასა და ინფორმაციის გადამოწმებას.
ციტატის შეფასებისას ნახეთ სრული ვიდეო, ჩანაწერი ან ტრანსკრიპტი. მნიშვნელოვანია, რა კითხვას პასუხობდა ადამიანი, სად და როდის თქვა ეს ფრაზა და ხომ არ არის ერთი წინადადება ამოჭრილი უფრო ფართო განმარტებიდან. შეამოწმეთ, შეიცვალა თუ არა ვითარება განცხადების შემდეგ.
ბოლოს, ყურადღება მიაქციეთ ფოტო-ვიდეომასალასაც: როდის, სად და რა ვითარებაშია გადაღებული. თარიღის, ადგილისა და საწყისი გამოქვეყნების შემოწმება დაგეხმარებათ, ძველი მასალა ახალ მოვლენად არ მიიღოთ. დასკვნა მხოლოდ მას შემდეგ გააკეთეთ, რაც ფაქტებს, განცხადებებსა და შეფასებებს ერთმანეთისგან მკაფიოდ გამიჯნავთ.
