კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ბუნდიბუგიოს ებოლას ეპიდემიის მასშტაბი იზრდება. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) 2026 წლის 5 სექტემბრის ყოველდღიური მონაცემებით, ქვეყანაში 6 604 დადასტურებული შემთხვევა და 3 175 დადასტურებული გარდაცვალება იყო აღრიცხული.
ეს ნიშნავს, რომ ეპიდემიამ 6 000 შემთხვევისა და 3 000 გარდაცვალების ზღვარი გადალახა. WHO განმარტავს, რომ კონგოს მონაცემები ყოველდღიურად ახლდება წინა დღის სამთავრობო ანგარიშის მიხედვით და შემდგომ შესაძლოა დაზუსტდეს. ამიტომ ეს რიცხვები სწორედ 5 სექტემბრის მდგომარეობას ასახავს და არა საბოლოო სტატისტიკას.
DRC-ის, უგანდისა და საფრანგეთის მონაცემების ერთობლივი რაოდენობა იმავე დღეს 6 625 დადასტურებული შემთხვევა და 3 177 გარდაცვალება იყო. მხოლოდ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში დადასტურებულ შემთხვევებს შორის სიკვდილიანობის უხეში მაჩვენებელი WHO-ს ცხრილში 48%-ადაა მითითებული.
ეპიდემია ექვს პროვინციაში, 60 ჯანმრთელობის ზონაშია დაფიქსირებული
WHO-ს გენერალურმა დირექტორმა 2 სექტემბერს განაცხადა, რომ აფეთქება უკვე 60 ჯანმრთელობის ზონას ექვს პროვინციაში მოიცავდა. 26 აგვისტოს გამოქვეყნებული უფრო დეტალური ანგარიშის მიხედვით, ყველაზე მეტად იტურის პროვინციაა დაზარალებული: იქ შემთხვევები 36-დან 28 ჯანმრთელობის ზონაში დაფიქსირდა.
იმავე ანგარიშში სხვა დაზარალებული ტერიტორიები ასე იყო განაწილებული:
- ჩრდილოეთი კივუ — 34-დან 15 ჯანმრთელობის ზონა;
- ჰოტ-უელე — 13-დან 6 ზონა;
- ცოპო — 23-დან 7 ზონა;
- სამხრეთი კივუ — 34-დან 1 ზონა;
- ბას-უელე — 11-დან 3 ზონა.
26 აგვისტოსთვის იტურში 4 802 დადასტურებული შემთხვევა იყო აღრიცხული. WHO-ს 2 სექტემბრის შეფასებით, ამ პროვინციაზე მოდიოდა ყველა შემთხვევის დაახლოებით 85% და გარდაცვალებების 88%. ეპიდემიის ადრეულ გავრცელებაზე ChemiAmbebi.space უკვე წერდა მასალაში: კონგოში ბუნდიბუგიოს ებოლა 60 სამედიცინო ზონამდე გავრცელდა.
რატომ იზრდება აღრიცხული რიცხვები სწრაფად
WHO-ს თანახმად, შემთხვევებისა და გარდაცვალებების მატება მხოლოდ ახალი ინფექციებით არ აიხსნება. სტატისტიკაზე გავლენა იქონია ზედამხედველობის გაფართოებამ, ლაბორატორიული ტესტირების გაძლიერებამ, დიაგნოსტიკური შესაძლებლობების ზრდამ და უკვე დაგროვილი მონაცემების პერიოდულმა შეჯერებამ.
თუმცა ორგანიზაცია ხაზს უსვამს, რომ ზრდის მნიშვნელოვანი ნაწილი რეალურ, მიმდინარე გადაცემასა და ეპიდემიის გეოგრაფიულ გაფართოებასაც ასახავს. შესაბამისად, მონაცემების ტექნიკური დაზუსტება არ უნდა ჩაითვალოს რიცხვების ზრდის ერთადერთ ახსნად.
WHO-ს გენერალური დირექტორის განცხადებით, გარდაცვალებების უმრავლესობა კვლავ თემებში, პაციენტების სამკურნალო ცენტრებში მოხვედრამდე ხდება. ზოგიერთ შემთხვევაში დაკრძალვა უსაფრთხოების წესების დაცვით არ მიმდინარეობს, ხოლო ბევრი გარდაცვლილი მანამდე ცნობილი კონტაქტების სიაში არ ყოფილა. WHO ამ გარემოებებს იმის ნიშნად მიიჩნევს, რომ გადაცემის ყველა ჯაჭვი ჯერ გამოვლენილი არ არის.
ეს შეფასება არსებული ვითარების აღწერაა და არა ეპიდემიის სამომავლო მასშტაბის პროგნოზი.
WHO: შიდა რისკი ძალიან მაღალია
WHO-ს 14 აგვისტოს განახლებული რისკ-შეფასებით, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას გავრცელების რისკი ძალიან მაღალია. ორგანიზაცია ამას მიმდინარე გადაცემას, ახალ ჯანმრთელობის ზონებში გავრცელებასა და ქვეყნის შიგნით, ასევე რეგიონში გაფართოების შესაძლებლობას უკავშირებს.
კონგოს სახმელეთო მეზობელი ქვეყნებისთვის რისკი მაღალია, განსაკუთრებით მოსახლეობის გადაადგილების, საზღვრისპირა ვაჭრობისა და სამთო საქმიანობის ფონზე. WHO განსაკუთრებულად მოწყვლად ქვეყნებად უგანდას, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასა და სამხრეთ სუდანს ასახელებს. აფრიკის დანარჩენი რეგიონისა და გლობალური მასშტაბით რისკი დაბალადაა შეფასებული.
ეპიდემია საერთაშორისო მნიშვნელობის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საგანგებო მდგომარეობად (PHEIC) რჩება. ეს სტატუსი 17 მაისს გამოცხადდა და WHO-მ 18 აგვისტოს საგანგებო კომიტეტის შეხვედრის შემდეგაც შეინარჩუნა. ამასთან, ორგანიზაცია დაზარალებულ ქვეყნებთან მოგზაურობისა და ვაჭრობის ზოგად შეზღუდვას არ ურჩევს; პრიორიტეტად საზღვრისპირა თანამშრომლობა, ზედამხედველობა და მზადყოფნა სახელდება.
რეაგირება, ტესტირება და ვაქცინის შეზღუდვები
კონგოს ხელისუფლება WHO-სა და პარტნიორებთან ერთად აგრძელებს შემთხვევების გამოვლენას, კონტაქტების მოძიებასა და მონიტორინგს, ლაბორატორიულ ტესტირებას, პაციენტების კლინიკურ მართვას, სამედიცინო დაწესებულებებში ინფექციის კონტროლსა და უსაფრთხო დაკრძალვების ორგანიზებას. რეაგირების ნაწილად რჩება მოსახლეობასთან კომუნიკაცია, ჰუმანიტარული დახმარების კოორდინაცია და ლოჯისტიკური მხარდაჭერაც.
WHO-ს 2 სექტემბრის ინფორმაციით, ორგანიზაციამ ქვეყანაში 330 ტონაზე მეტი საგანგებო მარაგი გაგზავნა და 300-ზე მეტი ექსპერტი განათავსა. ლაბორატორიული ქსელი ერთი ეროვნული საცნობარო ლაბორატორიიდან 24 ლაბორატორიამდე გაფართოვდა, რაც დღეში 3 000 ტესტის ჩატარების შესაძლებლობას იძლევა. მკურნალობისა და იზოლაციის ტევადობა 49 დაწესებულებაში 1 300-ზე მეტ საწოლამდე გაიზარდა.
ბუნდიბუგიოს ვირუსისთვის ამ ეტაპზე დამტკიცებული სპეციფიკური ვაქცინა ან ანტივირუსული მკურნალობა არ არსებობს. 27 აგვისტოს ჯანდაცვის მუშაკების აცრა Ervebo-ს ვაქცინით დაიწყო, თუმცა WHO აღნიშნავს, რომ ჯერ უცნობია, იცავს თუ არა ის ადამიანებს ბუნდიბუგიოს ვირუსისგან. ვაქცინის გამოყენებას თან ახლავს კლინიკური კვლევა. პარალელურად, PARTNERS-ის კვლევაში სამკურნალო საშუალებები მოწმდება; კვლევაში 250-ზე მეტი დადასტურებული პაციენტი მონაწილეობდა 28 აგვისტოს მდგომარეობით, მაგრამ ეს ჯერ ეფექტიანი მკურნალობის დადასტურებას არ ნიშნავს.
ეპიდემიის პირობებში სწავლების გაგრძელებისა და საზოგადოებრივი ცხოვრების საკითხზეც წაიკითხეთ: კონგოში ებოლას ეპიდემიის ფონზე სკოლები გაიხსნა.
