აშშ-ის ადმინისტრაციამ 24 აგვისტოს ირანთან ბიზნესკავშირების მქონე უცხოური კომპანიებისა და ქვეყნების მიმართ სანქციური ზეწოლის გაფართოება დააანონსა. კამპანია, რომელსაც Operation Economic Outcast ეწოდა, ირანის ეკონომიკური იზოლაციის გაძლიერებას ისახავს მიზნად.
ამავე დღეს აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს უცხოური აქტივების კონტროლის ოფისმა (OFAC) თითქმის 60 კომპანია, ფიზიკური პირი და გემი სანქციების სიაში შეიყვანა. თუმცა ვაშინგტონს არ დაუსახელებია ქვეყანა, რომლის წინააღმდეგაც დაუყოვნებლივ ამოქმედდა ქვეყნის მასშტაბის მეორეული სანქციები, და არც ქვეყნებისთვის განსაზღვრული ვადები გაუვრცელებია საჯაროდ.
რა ზომები შევიდა ძალაში
OFAC-ის 24 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, Executive Order 13902-ის სანქციური ჩარჩო ირანის ეკონომიკის კიდევ ხუთ სფეროზე გავრცელდა: ავიაციაზე, ციფრულ აქტივებზე, ოქროზე, საზღვაო გადაზიდვებსა და ტექნოლოგიაზე. დადგენილება იმავე დღეს ამოქმედდა.
ეს გადაწყვეტილება არ ნიშნავს, რომ ამ სექტორებში ირანთან დაკავშირებული ყველა უცხოური კომპანია ავტომატურად დასანქცირდა. ის აშშ-ს აძლევს სამართლებრივ საფუძველს, კონკრეტული პირი ან ორგანიზაცია ცალკე გადაწყვეტილებით დაასანქციროს, თუ ის ირანში ამ საქმიანობებშია ჩართული ან ირანულ სექტორს მომსახურებას უწევს.
ფინანსთა სამინისტროს განცხადებით, ახალ სიაში მოხვედრილი სუბიექტები უკავშირდებიან ირანის ბალისტიკური რაკეტებისა და ბირთვული კვლევებისთვის ტექნოლოგიების შესყიდვას, კიბერშეტევების ქსელებს, ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების გაყიდვას, საზღვაო ე.წ. ჩრდილოვან ფლოტსა და სანქციების გვერდის ავლის ფინანსურ სქემებს.
ჩინეთთან დაკავშირებული კომპანიები და ნავთობის გადაზიდვები
აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს მტკიცებით, ჩინეთსა და ჰონგ-კონგში რეგისტრირებული არაერთი კომპანია მონაწილეობდა ირანისთვის ორმაგი დანიშნულების ტექნოლოგიებისა და ლაბორატორიული აღჭურვილობის შესყიდვაში. დასახელებულ კომპანიებს შორისაა Sweet Ocean Industrial Limited, Shenzhen Sweet Ocean Technology Limited, RPT Technology Limited, Tiany Technology Limited და MT Trading and Logistics HK Limited.
Treasury-ის ვერსიით, ეს ქსელები ირანის სამხედრო სტრუქტურებთან დაკავშირებულ შესყიდვებს, ფინანსურ გადარიცხვებსა და ლოჯისტიკურ მომსახურებას ემსახურებოდა. აღნიშნული აშშ-ის ოფიციალური ბრალდებებია; კვლევით მასალებში ამ კომპანიების დამოუკიდებელი პასუხი ან ბრალდებების სასამართლოში დადასტურება არ ფიგურირებს.
სანქციები შეეხო ნავთობის გადამზიდ გემებსაც, მათ შორის QUANTUM HOPE-ს, VOYAGE ELITE-ს, SIFRA-ს, G SILVER-სა და TELA-ს, ასევე მათ მფლობელ თუ მმართველ კომპანიებს. OFAC-ის ცნობით, ზოგიერთი მათგანი ირანული ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების, მათ შორის ჩინეთის მიმართულებით, ტრანსპორტირებაში მონაწილეობდა. გადაზიდული მოცულობების შესახებ მონაცემები თავად აშშ-ის სანქცირების დოკუმენტს ეყრდნობა.
რას ნიშნავს მეორეული სანქციების საფრთხე
მეორეული სანქციები შეიძლება შეეხოს არა მხოლოდ ირანულ ან ამერიკულ პირს, არამედ სხვა ქვეყნის ბანკს, კომპანიას ან შუამავალს, თუ ის შეგნებულად ხელს უწყობს აშშ-ის მიერ სანქცირებულ ირანულ საქმიანობას. უცხოურ ფინანსურ ინსტიტუტს შესაძლოა აეკრძალოს აშშ-ში კორესპონდენტული ანგარიშის გახსნა ან შენარჩუნება, რაც მას დოლარისა და აშშ-ის ფინანსურ სისტემაზე წვდომას უზღუდავს.
აშშ-ის განცხადებაში ნათქვამია, რომ ფინანსთა სამინისტრო, სახელმწიფო დეპარტამენტი და ომის დეპარტამენტი სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენლებთან იმუშავებენ და მათ ირანთან დაკავშირებული კონკრეტული საქმიანობის შეწყვეტისთვის განსაზღვრულ ვადებს მისცემენ. თუმცა 24 აგვისტოს გამოქვეყნებულ მასალებში არც ამ ვადების ხანგრძლივობა, არც ქვეყნების სია და არც შესაძლო გამონაკლისების დეტალები არ იყო მითითებული.
ამ ეტაპზე რეალურად ამოქმედებული ზომები მიზნობრივად კონკრეტულ კომპანიებს, პირებს, გემებსა და ეკონომიკურ სექტორებს ეხება. ქვეყნებისთვის ფართომასშტაბიანი მეორეული სანქციების დაუყოვნებლივი დაწესება ოფიციალურად არ გამოცხადებულა.
