TikTok-მა, მისმა მშობელმა კომპანიამ ByteDance-მა და მათთან დაკავშირებულმა კომპანიებმა აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტთან ბავშვთა ონლაინ-კონფიდენციალურობის საქმეზე 400 მილიონი დოლარის შეთანხმება გააფორმეს. უწყების ცნობით, საქმე ეხებოდა 13 წლამდე მომხმარებლების მონაცემების დამუშავებასა და აშშ-ის ბავშვთა ონლაინ-კონფიდენციალურობის კანონის, COPPA-ს, სავარაუდო დარღვევებს.
თანხიდან 300 მილიონი დოლარი TikTok-მა დაუყოვნებლივ უნდა გადაიხადოს. დარჩენილი 100 მილიონი დოლარის გადახდა კი გათვალისწინებულია მას შემდეგ, რაც სასამართლო Musical.ly-ს წინააღმდეგ 2019 წელს გამოცემულ თანხმობის განკარგულებას გააუქმებს. Musical.ly მოგვიანებით TikTok-ის საქმიანობაში გაერთიანდა.
იუსტიციის დეპარტამენტის განმარტებით, შეთანხმება სამოქალაქო დავას ასრულებს, თუმცა სარჩელში გაჟღერებული გარემოებები ბრალდებებად რჩება და პასუხისმგებლობა სასამართლოს მიერ დადგენილი არ ყოფილა. შესაბამისად, საქმე დასრულდა პასუხისმგებლობის აღიარების გარეშე.
რას ედავებოდა აშშ-ის მთავრობა კომპანიებს
DOJ-მ და აშშ-ის ფედერალურმა სავაჭრო კომისიამ (FTC) სარჩელი 2024 წლის 2 აგვისტოს შეიტანეს კალიფორნიის ცენტრალურ ფედერალურ სასამართლოში. სარჩელის მიხედვით, 2019 წლიდან TikTok-ზე 13 წლამდე ბავშვებს შეეძლოთ ჩვეულებრივი ანგარიშების შექმნა და პლატფორმის ფუნქციებით სარგებლობა.
სახელმწიფოს ბრალდებით, კომპანიები მშობლების სათანადო ინფორმირებისა და დადასტურებული თანხმობის გარეშე აგროვებდნენ და ინახავდნენ ბავშვების პერსონალურ ინფორმაციას. საჩივარში ასევე იყო ნათქვამი, რომ მშობლების მოთხოვნები შვილების ანგარიშებისა და მონაცემების წაშლის შესახებ ხშირად სათანადოდ არ სრულდებოდა.
DOJ-ის 2024 წლის საჩივრის თანახმად, პრობლემას წარმოადგენდა „Kids Mode“-შიც მონაცემთა შეგროვების საკითხი. მაგალითად, უწყება მიუთითებდა, რომ 2019 წლის თებერვლიდან 2022 წლის ივლისამდე „Report a Problem“ ფუნქციით 300 000-ზე მეტი შეტყობინება მიიღეს, რომლებშიც ბავშვების ელფოსტის მისამართები იყო მითითებული. ეს მაჩვენებელი სარჩელში წარმოდგენილი ბრალდებაა და არა სასამართლოს მიერ საბოლოოდ დადგენილი ფაქტი.
რა არის COPPA და ვის იცავს
COPPA — Children’s Online Privacy Protection Act — აშშ-ის ფედერალური კანონია, რომელიც 13 წლამდე ბავშვების ონლაინ-კონფიდენციალურობას ეხება. ის ვრცელდება ბავშვებზე ორიენტირებულ ონლაინ-სერვისებზე და იმ პლატფორმებზეც, რომლებსაც იციან, რომ 13 წლამდე მომხმარებლის პერსონალურ მონაცემებს აგროვებენ.
კანონისა და FTC-ის წესების მიხედვით, კომპანიებს, როგორც წესი, ევალებათ მშობლებისთვის ინფორმაციის მიწოდება მონაცემთა შეგროვების შესახებ, მონაცემების მიღებამდე მშობლის დადასტურებული თანხმობის მიღება და მშობლებისთვის ბავშვის მონაცემების ნახვისა თუ წაშლის შესაძლებლობის მიცემა.
ამ საქმეში „ბავშვი“ სწორედ 13 წლამდე პირს ნიშნავს. ამიტომ COPPA-სთან დაკავშირებული ბრალდებების მთავარი საგანი არ არის მთლიანად ყველა არასრულწლოვანი მომხმარებელი, არამედ ამ ასაკობრივ ზღვარზე დაბლა მყოფი პირების მონაცემთა დაცვა.
რას მოიცავს შეთანხმება
იუსტიციის დეპარტამენტის განცხადებით, ფულადი ვალდებულების გარდა, TikTok-მა გააძლიერა ახალგაზრდა მომხმარებლების დაცვის მექანიზმები, ასაკთან დაკავშირებული კონტროლი, მშობლების ზედამხედველობა და კონფიდენციალურობასთან დაკავშირებული მართვისა და შესაბამისობის პრაქტიკა.
თუმცა უწყების საჯარო განცხადებაში არ არის დაზუსტებული, კონკრეტულად რომელი ტექნოლოგიით ან პროცედურით მოხდება ასაკის გადამოწმება, რა ვადებში უნდა შესრულდეს ცალკეული ცვლილებები და იქნება თუ არა დამოუკიდებელი მონიტორინგი ან აუდიტი. ამ საკითხებზე დამატებითი დასკვნების გამოტანა შეთანხმების სრული ტექსტის ან სასამართლოს შესაბამისი დოკუმენტების გარეშე ვერ იქნება საფუძვლიანი.
400 მილიონი დოლარის შეთანხმება TikTok-ისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური შედეგია ბავშვთა მონაცემების დაცვის მიმართულებით დაწყებულ დავებში. ამავდროულად, სამართლებრივი ფორმულირება მნიშვნელოვანია: აშშ-ის მთავრობამ ბრალდებები წარადგინა, ხოლო კომპანიებმა დავა შეთანხმებით დაასრულეს — პასუხისმგებლობის სასამართლო წესით დადგენის გარეშე.
