თელავში არტერიული ჰიპერტენზიის სკრინინგის კამპანიის შესახებ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, შემოწმება 7 500-ზე მეტმა ადამიანმა გაიარა, ხოლო მონაწილეთა 53.6%-ს სკრინინგის დროს ჰიპერტენზიის ნიშნები გამოუვლინდა. ამ ციფრების ოფიციალური ანგარიში ან პრესრელიზი საჯაროდ ხელმისაწვდომი არ არის და მათი დამოუკიდებლად გადამოწმება ამ ეტაპზე ვერ ხერხდება.
შესაბამისად, მონაცემები უნდა განიხილებოდეს როგორც გავრცელებული პირველადი ინფორმაცია და არა როგორც თელავის მოსახლეობაში ჰიპერტენზიის გავრცელების მაჩვენებელი. ასევე საჯაროდ არ არის დაზუსტებული, 53.6% ერთჯერადი გაზომვით მომატებულ წნევას ასახავს, სკრინინგის განსაზღვრებით გამოვლენილ ჰიპერტენზიას თუ უკვე ცნობილი დიაგნოზის მქონე მონაწილეებსაც მოიცავს.
კამპანიის შესახებ გავრცელებულ ცნობაში საუბარია ჰიპერტონიული კრიზისის ექვს შემთხვევასა და მწვავე კორონალურ ინციდენტებთან დაკავშირებულ პაციენტებზეც, რომლებსაც გადაუდებელი და ინტერვენციული მკურნალობა დასჭირდათ. ამ შემთხვევების ზუსტი რაოდენობა, კლინიკური დიაგნოზები, ჰოსპიტალიზაციის მონაცემები და ის, გამოვლინდა თუ არა ისინი უშუალოდ სკრინინგისას, დამოუკიდებლად ვერ გადამოწმდა. ამიტომ ეს ინფორმაცია დადასტურებულ სამედიცინო სტატისტიკად არ უნდა იქნეს აღქმული.
რას აჩვენებს სკრინინგი და რას — არა
სკრინინგი მაღალი არტერიული წნევის დროულად გამოვლენის მნიშვნელოვანი გზაა, მათ შორის იმ ადამიანებში, რომლებსაც ჩივილები შესაძლოა საერთოდ არ ჰქონდეთ. თუმცა, სკრინინგზე მიღებული მაღალი მაჩვენებელი ავტომატურად საბოლოო სამედიცინო დიაგნოზს არ ნიშნავს.
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის განმარტებით, ჰიპერტენზიის დიაგნოზის დასასმელად, როგორც წესი, არტერიული წნევის განმეორებითი გაზომვა სხვადასხვა დღეს არის საჭირო. ერთ ვიზიტზე მომატებული მაჩვენებელი შეიძლება იყოს შემდგომი შეფასების საფუძველი, მაგრამ მისი მიხედვით ადამიანმა არც თვითდიაგნოზი უნდა დაისვას და არც მკურნალობა დაიწყოს ან შეცვალოს დამოუკიდებლად.
თელავის ამ კამპანიასთან დაკავშირებით საჯაროდ უცნობია, რამდენჯერ იზომებოდა წნევა თითოეულ მონაწილეს, რა მოწყობილობები გამოიყენეს, რა ასაკის ადამიანები ჩაერთნენ და როგორ მოხდა შემდგომი მიმართვა ექიმთან. საბოლოო ანგარიშისთვის სწორედ ეს დეტალებია მნიშვნელოვანი: ისინი აჩვენებს, როგორ განისაზღვრა სკრინინგის შედეგი და რამდენად შესაძლებელია მისი სწორად ინტერპრეტაცია.
რატომ არ აღწერს ეს შედეგი მთელ ქალაქს
ჰიპერტენზიის საჯარო სკრინინგებში ადამიანები ხშირად მოხერხებული შერჩევით ერთვებიან: ისინი თავად მიდიან შემოწმებაზე ან ორგანიზებულად იწვევენ. ასეთი ჯგუფი აუცილებად არ წარმოადგენს ქალაქის მოსახლეობის შემთხვევით და წარმომადგენლობით ნიმუშს.
მონაწილეთა პროფილი შეიძლება განსხვავდებოდეს მთლიანი მოსახლეობისგან ასაკის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის ან სამედიცინო მომსახურებისადმი მიმართვის სიხშირის მიხედვით. მაგალითად, შემოწმებაში შესაძლოა უფრო აქტიურად ჩაერთონ ადამიანები, რომლებსაც წნევის პრობლემა უკვე ეჭვი აქვთ, წარსულში მაღალი მაჩვენებელი ჰქონდათ ან სხვა ჯანმრთელობის პრობლემა აწუხებთ. ამიტომ გავრცელებული 53.6%-იანი მაჩვენებლის საფუძველზე ვერ გაკეთდება დასკვნა, რომ ჰიპერტენზია თელავის მოსახლეობის იმავე წილს აქვს.
შედარებისთვის, საქართველოში ჩატარებული მოსახლეობაზე დაფუძნებული 2016 წლის STEPS-ის კვლევის მიხედვით, ზრდასრულთა 37.7%-ს ჰიპერტენზია ჰქონდა ან ამ მდგომარეობის გამო მკურნალობდა. ეს ქვეყნის მასშტაბის, მოსახლეობაზე დაფუძნებული კვლევის მაჩვენებელია და მისი პირდაპირი შედარება თელავის სკრინინგის გავრცელებულ პირველად მონაცემებთან არასწორი იქნება.
საქართველოში ჩატარებული წინა კამპანიები
სამეცნიერო პუბლიკაციებით დასტურდება, რომ საქართველოში არტერიული წნევის სკრინინგის კამპანიებში წარსულში თანამშრომლობდნენ დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი და საქართველოს ჰიპერტენზიის შემსწავლელი საზოგადოება. 2022 წლის May Measurement Month-ის ეროვნულ კამპანიაში სკრინინგი თელავშიც ჩატარდა.
ამ 2022 წლის კამპანიაში ქვეყნის მასშტაბით 4 269 ადამიანი გამოიკვლიეს და სკრინინგის კრიტერიუმებით ჰიპერტენზია 68.0%-ს დაუფიქსირდა. 2021 წლის ეროვნულ კამპანიაში 4 935 მონაწილიდან ეს მაჩვენებელი 57.5% იყო. ეს რიცხვები არც მხოლოდ თელავს აღწერს და არც ახალი კამპანიის შედეგების ნაცვლად შეიძლება იქნეს გამოყენებული.
ამ კვლევების ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ მოხერხებული შერჩევით ჩატარებული სკრინინგის შედეგები ეროვნული გავრცელების მაჩვენებლად არ უნდა განზოგადდეს. იგივე მეთოდოლოგიური შეზღუდვა ვრცელდება თელავის შესახებ გავრცელებული მონაცემების შეფასებაზეც, სანამ დეტალური და ოფიციალური ანგარიში არ გამოქვეყნდება.
რა უნდა გააკეთოს ადამიანმა მაღალი წნევის შემთხვევაში
სკრინინგზე ან სახლში გაზომვისას მაღალი მაჩვენებლის მიღების შემთხვევაში მიზანშეწონილია ოჯახის ექიმთან ან კარდიოლოგთან მიმართვა განმეორებითი შეფასებისთვის. სასარგებლოა გაზომვის შედეგების ჩაწერა და ექიმისთვის იმის თქმა, იღებს თუ არა ადამიანი რაიმე მედიკამენტს.
- არ დაიწყოთ მკურნალობა და არ შეცვალოთ უკვე დანიშნული წამლების დოზა ექიმის მითითების გარეშე;
- განმეორებითი გაზომვა ჩაატარეთ სამედიცინო სპეციალისტის რეკომენდაციის შესაბამისად;
- თუ ძალიან მაღალ წნევას ახლავს გულმკერდის ტკივილი, ქოშინი, უეცარი მეტყველების ან მხედველობის დარღვევა, ძლიერი სისუსტე ან სხვა მწვავე სიმპტომი, დაუყოვნებლივ დარეკეთ სასწრაფო დახმარების ნომერზე 112.
თელავის კამპანიის სრულფასოვანი შეფასებისთვის საჭიროა ორგანიზატორების ოფიციალური მონაცემები მონაწილეთა რაოდენობის, გაზომვის პროტოკოლის, ასაკობრივი ჯგუფების, შემდგომი შეფასებისა და გადაუდებელი შემთხვევების კლინიკური დეტალების შესახებ. მანამდე გავრცელებული რიცხვები სიფრთხილით უნდა შეფასდეს.
