ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) განცხადებით, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში Bundibugyo-ს ვირუსით გამოწვეული ებოლას ეპიდემია კონტროლს ჯერ არ ექვემდებარება. 18 აგვისტოს WHO-მ აღნიშნა, რომ ქვეყნის შიგნით და საერთაშორისო დონეზე გავრცელების რისკი კვლავ მაღალია.
ორგანიზაციის გენერალური დირექტორის იმავე დღის შეფასებით, ეპიდემიამ თითქმის 5 000 ადამიანი დააინფიცირა და 2 300-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა. შემთხვევები დადასტურებული იყო ექვს პროვინციასა და 55 ჯანდაცვის ზონაში. ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება უკვე გლობალურ ეპიდემიად იქცა: WHO საერთაშორისო გავრცელების რისკზე საუბრობს და არა კონგოს ფარგლებს გარეთ მდგრად გადაცემაზე.
შემთხვევების რაოდენობა და გავრცელების არეალი
ეპიდემიოლოგიური მონაცემები ანგარიშის თარიღის მიხედვით იცვლება. WHO-ის 14 აგვისტოს გამოქვეყნებულ ანგარიშში, რომელიც 12 აგვისტოს მდგომარეობას ასახავს, მითითებულია 4 665 დადასტურებული შემთხვევა და 2 184 გარდაცვალება ექვს პროვინციაში, 54 ჯანდაცვის ზონაში. 13 აგვისტოს წინასწარი რისკ-შეფასება 4 566 დადასტურებულ შემთხვევასა და 2 128 გარდაცვალებას ასახელებდა.
ამ განსხვავებებს ანგარიშების მომზადების დრო და მონაცემების განახლება განაპირობებს. ამიტომ 55 ჯანდაცვის ზონის მაჩვენებელი 18 აგვისტოს WHO-ის განცხადებას უკავშირდება, ხოლო 54 ზონა — 12 აგვისტოს დეტალურ ეპიდემიოლოგიურ სურათს. WHO აღნიშნავს, რომ წინასწარი მონაცემები შემდგომ შეიძლება გადაიხედოს.
13 აგვისტოს წინასწარი მონაცემებით, დადასტურებულ შემთხვევებში სიკვდილიანობის უხეში მაჩვენებელი დაახლოებით 47% იყო. თუმცა ეს მაჩვენებელი ეპიდემიის საბოლოო სიკვდილიანობის შეფასება არ არის: შემთხვევებისა და შედეგების შესახებ ცნობები ანგარიშების განახლებასთან ერთად იცვლება.
12 აგვისტოსთვის შემთხვევები ასე ნაწილდებოდა:
- იტური — 28 ჯანდაცვის ზონა;
- ჩრდილოეთი კივუ — 12;
- ოტ-უელე — 6;
- ჩოპო — 6;
- სამხრეთი კივუ — 1;
- ბას-უელე — 1.
ყველაზე მეტად დაზარალებული კვლავ იტურის პროვინციაა: მასზე მოდიოდა დადასტურებული შემთხვევების დაახლოებით 85% და გარდაცვალებების დაახლოებით 79%. ბას-უელე ბოლო დამატებული პროვინცია იყო. იქ, ბუტას ჯანდაცვის ზონაში, ერთი შემთხვევა დადასტურდა პაციენტთან, რომელსაც ოტ-უელედან მოგზაურობის ისტორია ჰქონდა; სიმპტომები მას 4 აგვისტოს დაეწყო.
რატომ ვერ ხერხდება ეპიდემიის შეკავება
WHO-ის შეფასებით, მთავარი სირთულე მხოლოდ შემთხვევების მაღალი რიცხვი არ არის. გადაცემის არაერთი ჯაჭვი ჯერ კიდევ დაუდგენელია. ზოგი ინფიცირებული სამკურნალო დაწესებულებამდე ვერ აღწევს და სახლში ან თემში იღუპება; გარდაცვლილთა ნაწილი კი კონტაქტების სიებში საერთოდ არ ყოფილა.
კონტაქტების მოძიება და ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა გაუმჯობესდა, თუმცა WHO მიიჩნევს, რომ მონაცემების ზრდა დიდწილად ვირუსის რეალურ გაფართოებასაც ასახავს. რეაგირებას ართულებს კონფლიქტი, მოსახლეობის გადაადგილება, ჯანდაცვის ობიექტებზე თავდასხმები, რესურსების დეფიციტი და საზოგადოების უნდობლობა.
განსაკუთრებული რისკის ქვეშ არიან სამედიცინო მუშაკები. WHO-ის მონაცემებით, 9 აგვისტოსთვის ინფიცირებული იყო სულ მცირე 155 ჯანდაცვის თანამშრომელი; მათგან 45 გარდაიცვალა, 68 კი გამოჯანმრთელდა. ეს სამედიცინო დაწესებულებებში ინფექციის პრევენციისა და კონტროლის პრობლემებზე მიუთითებს.
WHO-ის თანახმად, ეს კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში დაფიქსირებული ყველაზე მასშტაბური ებოლას ეპიდემიაა და 2018–2020 წლების 3 317 შემთხვევას გადააჭარბა. ორგანიზაციის სწრაფი რისკ-შეფასება მას მსოფლიოში ებოლას მეორე ყველაზე დიდ ეპიდემიადაც აღწერს.
უგანდა, საფრანგეთი და საერთაშორისო რისკი
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გარეთ იმპორტირებული შემთხვევები დაფიქსირდა, მაგრამ WHO-ის თანახმად, ქვეყნის საზღვრებს გარეთ მდგრადი გადაცემა არ დასტურდება.
უგანდაში კონგოდან იმპორტირებული ჯამში 20 შემთხვევა აღირიცხა. ბოლო დადასტურებული პაციენტი 16 ივლისს გაწერეს, ხოლო ახალი შემთხვევები 21 ივნისის შემდეგ არ დაფიქსირებულა. საფრანგეთში გამოვლინდა ერთი იმპორტირებული შემთხვევა — ექიმი, რომელიც კონგოში სამედიცინო მისიიდან დაბრუნდა; ის 4 ივლისს გაწერეს. WHO-ის ანგარიშში ასევე აღნიშნულია ორი პაციენტი, რომლებსაც დიაგნოზი კონგოში დაუსვეს, თუმცა მკურნალობას გერმანიაში გადიოდნენ.
WHO-ის 20 აგვისტოს სწრაფი რისკ-შეფასებით, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და მის მეზობელ ქვეყნებში რისკი მაღალია, რეგიონულ და გლობალურ დონეზე კი — დაბალი. ეპიდემია 17 მაისს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საერთაშორისო მნიშვნელობის საგანგებო მდგომარეობად (PHEIC) გამოცხადდა.
რა ზომებს მიმართავენ
WHO-ის ინფორმაციით, რეაგირების ფარგლებში ფართოვდება თემზე დაფუძნებული ზედამხედველობა, კონტაქტების მოძიება, მკურნალობის შესაძლებლობები, უსაფრთხო და ღირსეული დაკრძალვის პრაქტიკა და საზღვრისპირა კოორდინაცია. ამ ღონისძიებების მიზანია დაუდგენელი გადაცემის ჯაჭვების გამოვლენა და ახალი შემთხვევების დროულად აღმოჩენა.
Bundibugyo-ს ვირუსის წინააღმდეგ ორი ვაქცინა ადამიანებში გამოცდის ეტაპზეა. ასევე მიმდინარეობს PARTNERS-ის სამკურნალო კვლევა, რომელშიც 18 აგვისტოსთვის 100 პაციენტი იყო ჩართული. ეს კვლევითი პროგრამებია და არ ნიშნავს, რომ ვაქცინა ან მკურნალობა უკვე დამტკიცებულია ფართო გამოყენებისთვის.
