აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრმა (CDC) 2025–2026 წლების სეზონისთვის გრიპისა და COVID-19-ის ვაქცინაციის განახლებული მითითებები გამოაქვეყნა. გრიპის აცრის ძირითადი წესი უცვლელია — ის რეკომენდებულია თითქმის ყველა ადამიანისთვის 6 თვის ასაკიდან. COVID-19-ის ვაქცინასთან მიმართებით კი მიდგომა უფრო ინდივიდუალური გახდა: გადაწყვეტილება პაციენტმა და კლინიცისტმა ერთად უნდა მიიღონ, განსაკუთრებით ჯანმრთელობის რისკების გათვალისწინებით.
Associated Press-ის ცნობით, განახლებული რეკომენდაციები განსაზღვრავს როგორც ასაკობრივ ჯგუფებს, ისე ვაქცინაციის სასურველ პერიოდსა და ცხვირის სპრეის ფორმის გამოყენების პირობებს.
ვისთვის არის რეკომენდებული გრიპის აცრა
CDC-ისა და იმუნიზაციის პრაქტიკის მრჩეველთა კომიტეტის (ACIP) რეკომენდაციით, სეზონური გრიპის ვაქცინა უნდა მიიღოს ყველა ადამიანმა 6 თვის ასაკიდან, თუ კონკრეტული ვაქცინის მიმართ უკუჩვენება არ აქვს.
ვაქცინაცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ადამიანებისთვის, ვისთვისაც გრიპის გართულებების რისკი მაღალია: ხანდაზმულებისთვის, ორსულებისთვის, მცირეწლოვანი ბავშვებისთვის და ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებისთვის.
- 65 წლისა და უფროსი ასაკის პირებისთვის უპირატესად რეკომენდებულია მაღალი დოზის ინაქტივირებული, რეკომბინანტული ან ადიუვანტიანი ინაქტივირებული ვაქცინა. თუ ეს ვარიანტები ხელმისაწვდომი არ არის, მათ ასაკისთვის შესაფერისი სხვა გრიპის ვაქცინა უნდა მიიღონ.
- 9 წლისა და უფროსი ასაკის პირებს სეზონზე, ჩვეულებრივ, ერთი დოზა სჭირდებათ.
- 6 თვიდან 8 წლამდე ბავშვებს შესაძლოა ორი დოზა დასჭირდეთ, თუ წარსულში საკმარისი რაოდენობის დოზები არ მიუღიათ ან მათი აცრების ისტორია უცნობია. ორ დოზას შორის მინიმუმ ოთხი კვირა უნდა იყოს.
სეზონის ერთ-ერთი ახალი ელემენტია ACIP-ის რეკომენდაცია, რომ 18 წლამდე ბავშვებმა, ორსულებმა და ზრდასრულებმა მიიღონ მხოლოდ ერთდოზიანი, თიმეროზალისგან თავისუფალი გრიპის ვაქცინის ფორმულაციები. ეს ცვლილება კონსერვანტს ეხება და არ ცვლის გრიპის აცრის ზოგად რეკომენდაციას.
როდის არის გრიპის აცრისთვის საუკეთესო დრო
უმეტესობისთვის ოპტიმალურ პერიოდად კვლავ სექტემბერი და ოქტომბერი მიიჩნევა. თუმცა ვაქცინაცია უნდა გაგრძელდეს მთელი სეზონის განმავლობაში, სანამ გრიპის ვირუსები ცირკულირებს — დაგვიანებულ შემთხვევაშიც აცრას მნიშვნელობა აქვს.
CDC აღნიშნავს, რომ ზრდასრულებმა, განსაკუთრებით 65 წლისა და უფროსი ასაკის ადამიანებმა, შეძლებისდაგვარად უნდა მოერიდონ ვაქცინაციას ივლისსა და აგვისტოში. მიზანია, დაცვა სეზონის ბოლომდე მეტად ხანგრძლივი იყოს. გამონაკლისად შეიძლება განიხილებოდეს ორსულობის მესამე ტრიმესტრში მყოფი ადამიანი, რომლისთვისაც ივლის-აგვისტოში აცრა შეიძლება მიზანშეწონილი იყოს.
ბავშვებმა, რომლებსაც ორი დოზა სჭირდებათ, პირველი დოზა ვაქცინის ხელმისაწვდომობისთანავე უნდა მიიღონ, რათა მეორე დოზისთვის საჭირო დრო დარჩეთ.
ცხვირის სპრეი ყველასთვის არ არის
FluMist არის ცოცხალი, დასუსტებული ვირუსის შემცველი გრიპის ვაქცინა, რომელიც ინექციის ნაცვლად ცხვირში იფრქვევა. ის დამტკიცებულია 2-დან 49 წლამდე ასაკის ადამიანებისთვის და არ გამოიყენება 2 წლამდე ბავშვებსა და 50 წლისა და უფროს პირებში.
ამ ფორმის ვაქცინა შეიძლება უკუნაჩვენები იყოს ორსულობისას, ასევე ზოგიერთი იმუნური სისტემის ან ქრონიკული დაავადების შემთხვევაში. ამიტომ ცხვირის სპრეი არ უნდა განიხილებოდეს როგორც ინექციის უნივერსალური შემცვლელი — არჩევანი ასაკის, ჯანმრთელობის მდგომარეობის, ალერგიებისა და სხვა სამედიცინო გარემოებების მიხედვით კეთდება.
FDA-მ 2024 წლის 20 სექტემბერს დაუშვა FluMist-ის თვითადმინისტრირება ან მისი გაკეთება 18 წლისა და უფროსი ასაკის მომვლელის მიერ, შესაბამისი პირობების დაცვით. 2-17 წლის ბავშვებმა სპრეი თავად არ უნდა გამოიყენონ: ეს ზრდასრულმა მომვლელმა უნდა გააკეთოს. თვითადმინისტრირებისთვის კვლავ საჭიროა რეცეპტი და სამედიცინო ან ფარმაცევტული სკრინინგი.
COVID-19-ის აცრა: გადაწყვეტილება ინდივიდუალურად მიიღება
CDC-ის 2025–2026 წლების მითითებით, COVID-19-ის ვაქცინაცია 6 თვისა და უფროსი ასაკის ადამიანებისთვის რეკომენდებულია ინდივიდუალური გადაწყვეტილების საფუძველზე. ეს ნიშნავს, რომ პაციენტმა და ჯანდაცვის სპეციალისტმა უნდა შეაფასონ ვაქცინის მოსალოდნელი სარგებელი და კონკრეტული რისკები.
CDC განსაკუთრებულ სარგებელს უსვამს ხაზს 65 წლისა და უფროსი ასაკის პირებისთვის, მძიმე COVID-19-ის მაღალი რისკის მქონე ადამიანებისთვის, იმუნოდაქვეითებულებისთვის, ხანგრძლივი მოვლის დაწესებულებებში მცხოვრებთათვის და მათთვის, ვისაც COVID-19-ის ვაქცინა არასდროს მიუღია.
6-64 წლის ასაკში მიდგომა აღარ არის ყველა ადამიანისთვის ერთნაირი ავტომატური სქემა. 6 თვიდან 17 წლამდე ბავშვების შემთხვევაში მშობლებმა ან მეურვეებმა ვაქცინაციის შესაძლო სარგებელი ჯანდაცვის პროფესიონალთან უნდა განიხილონ. დოზების რაოდენობა კი იცვლება ასაკის, წინა ვაქცინაციისა და იმუნური მდგომარეობის მიხედვით.
ამ სეზონზე 6 თვიდან 4 წლამდე ასაკისთვის მხოლოდ Moderna-ს Spikevax არის დამტკიცებული; Pfizer-BioNTech-ის ვაქცინა ამ ასაკობრივ ჯგუფში აღარ არის ავტორიზებული. 12 წლისა და უფროსი ასაკისთვის ხელმისაწვდომ ვარიანტებს შორისაა Moderna-ს mNexspike და Novavax-ის ვაქცინა. ზომიერად ან მძიმედ იმუნოდაქვეითებულ ადამიანებს ცალკე სქემა აქვთ.
გრიპის რეკომენდაციათა მთავარი პრინციპები წინა სეზონთან შედარებით უცვლელია, თუმცა განახლდა ვაქცინის ანტიგენური შემადგენლობა და გაფართოვდა FluMist-ის გამოყენების პრაქტიკული შესაძლებლობა. COVID-19-ის ნაწილში მთავარი ცვლილება ინდივიდუალურ, რისკზე დაფუძნებულ გადაწყვეტილებაზე აქცენტია. აშშ-ში განახლებული COVID-19-ის ვაქცინების დამტკიცების შესახებ ინფორმაცია აქამდე უკვე გამოქვეყნდა.
