კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას მიმდინარე აფეთქებამ 100 დღეს გადააჭარბა. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) აფრიკის რეგიონული ოფისის ცნობით, 21 აგვისტოსთვის ქვეყანაში 5 290 დადასტურებული შემთხვევა და 2 516 გარდაცვალება იყო აღრიცხული. ინფექცია უკვე 56 ჯანმრთელობის ზონაშია გამოვლენილი.
საუბარია Bundibugyo-ს ვირუსით გამოწვეულ ებოლას დაავადებაზე და არა ებოლას ვირუსების ყველა სახეობაზე. ებოლას დაავადება სხვადასხვა ვირუსულ სახეობას შეიძლება უკავშირდებოდეს; ამ აფეთქების გამომწვევად კი დადასტურებულია Bundibugyo-ს ვირუსი, რომლის სამეცნიერო დასახელებაა Orthoebolavirus bundibugyoense.
WHO აფეთქებას კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორიაში ყველაზე სწრაფად მზარდად აფასებს. მასშტაბით ის მსოფლიოში ებოლას მეორე უდიდეს აფეთქებადაც არის მოხსენიებული. ამავე დროს, ორგანიზაცია მიუთითებს, რომ რეგისტრირებული შემთხვევებისა და სიკვდილიანობის ზრდაში ნაწილობრივ აისახა გაძლიერებული ზედამხედველობა, ლაბორატორიული ტესტირება და მონაცემების გადამოწმება, თუმცა ზრდის უმთავრესი ნაწილი გავრცელების რეალურ გაფართოებას უკავშირდება.
სად ვრცელდება ინფექცია
WHO-ის უფრო დეტალური ეპიდემიოლოგიური განახლებით, 12 აგვისტოსთვის შემთხვევები ექვს პროვინციაში, 54 ჯანმრთელობის ზონაში იყო დადასტურებული. ეს პროვინციებია იტური, ჩრდილოეთი კივუ, სამხრეთი კივუ, ო-უტელე, ჩოპო და ბას-უტელე. 21 აგვისტოსთვის ჯანმრთელობის ზონების რაოდენობა 56-მდე გაიზარდა, თუმცა WHO-ის ამ უახლეს ცნობაში პროვინციების მიხედვით განახლებული განაწილება არ გამოქვეყნებულა.
ყველაზე მეტად დაზარალებულ რეგიონად იტური რჩება. 12 აგვისტოს მონაცემებით, ამ პროვინციაზე მოდიოდა დადასტურებული შემთხვევების დაახლოებით 85% და გარდაცვალებების 79%. განსაკუთრებით მაღალი დატვირთვა აღირიცხებოდა ბენიის/ბუნიის არეალსა და Rwampara-სა და Mongbwalu-ს ჯანმრთელობის ზონებში.
12 აგვისტოსთვის WHO-ს ანგარიშში 4 665 დადასტურებული შემთხვევა და 2 184 გარდაცვალება იყო მითითებული; შემთხვევათა ლეტალობის უხეში მაჩვენებელი 46,8%-ს შეადგენდა. ეს მაჩვენებელი სწორედ იმ თარიღის ანგარიშს ეკუთვნის. 21 აგვისტოს გამოქვეყნებული უფრო ახალი ჯამური მონაცემებისთვის WHO-ს ცალკე ლეტალობის კოეფიციენტი არ გამოუქვეყნებია, ამიტომ ამ ორი რიცხვის ავტომატური შედარება სიფრთხილეს მოითხოვს.
გაფართოებული მკურნალობა, მაგრამ არასაკმარისი მეთვალყურეობა
ეპიდემიაზე რეაგირების ფარგლებში მკურნალობის შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად გაიზარდა. WHO-ის აფრიკის რეგიონული ოფისის 24 აგვისტოს ცნობით, საწოლების რაოდენობა აფეთქების დასაწყისში არსებული 10-ზე ნაკლები ადგილიდან 1 300-ზე მეტამდე გაიზარდა. ეს საწოლები სხვადასხვა სამკურნალო დაწესებულებასა და ჯანმრთელობის ცენტრშია განთავსებული.
ზრდა ეტაპობრივად მიმდინარეობდა: 24 ივნისს WHO 19 ცენტრში 500-ზე მეტ საწოლს ასახელებდა, 2 ივლისს კი 22 ცენტრში დაახლოებით 650 საწოლი იყო ხელმისაწვდომი. იმ პერიოდში მათი დაახლოებით 96% დაკავებული იყო და კიდევ 300 საწოლის დამატება იგეგმებოდა. 12 აგვისტოსთვის ორგანიზაციამ 12 კვირაში შესაძლებლობების გასამმაგებისა და 3 000 საწოლამდე გაზრდის მიზანიც გამოაცხადა.
თუმცა საწოლების საერთო რაოდენობის მატება არ ნიშნავს, რომ თითოეული ადგილი მუდმივად თავისუფალია ან ყველა პაციენტს მარტივად მიუწვდება ხელი მკურნალობაზე. მძიმე გეოგრაფიული პირობები, ტრანსპორტის პრობლემები და უსაფრთხოების რისკები პაციენტების დროულ გადაყვანასა და სამედიცინო მარაგების მიწოდებას ართულებს.
გადაცემის ჯაჭვების შესაჩერებლად გადამწყვეტია ინფიცირებულთა კონტაქტების ყოველდღიური მეთვალყურეობა. 12 აგვისტოს, ბოლო 24 საათის მონაცემებით, დაკვირვების ქვეშ მყოფი 20 740 კონტაქტიდან 17 460, ანუ 84,2%, მოინახულეს. WHO-ის ოპერაციული სამიზნე მინიმუმ 95%-ია, რათა ახალი შემთხვევები ცნობილ კონტაქტებში სწრაფად გამოვლინდეს. მანამდე, 4 აგვისტოს მონაცემით, მაჩვენებელი 75% იყო; გაუმჯობესების მიუხედავად, საჭირო ნიშნულს ჯერ ვერ მიუღწევია.
რა აფერხებს აფეთქების შეკავებას
WHO-ის შეფასებით, რეაგირებას რამდენიმე ერთმანეთთან გადაჯაჭვული გამოწვევა აფერხებს. პირველ რიგში, ეს არის უსაფრთხოების გაუარესება და შეიარაღებული კონფლიქტი, რაც სამედიცინო და ზედამხედველობის ჯგუფების გადაადგილებას ზღუდავს. 17 მაისს საერთაშორისო მნიშვნელობის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საგანგებო მდგომარეობის გამოცხადების შემდეგ, WHO-მ ჯანმრთელობის დაწესებულებებზე 12 თავდასხმა აღრიცხა; სხვა შემთხვევების ნაწილი გადამოწმების პროცესში იყო.
პრობლემას ამძაფრებს რთულად მისადგომი დასახლებები, მოსახლეობის გადაადგილება და იძულებით გადაადგილებული პირების დიდი რაოდენობა. ასეთ გარემოში რთულდება კონტაქტების მოძიება, ნიმუშების სწრაფად გადატანა, ტესტირება და პაციენტების იზოლაცია.
კონგოში ეპიდემიის განვითარების შესახებ WHO-ის ადრინდელი გაფრთხილებებიც მიუთითებდა, რომ გავრცელება ჯერ კონტროლს სრულად არ ექვემდებარებოდა. წინა მასალაში დეტალურად იყო აღწერილი რეაგირების სირთულეები, ხოლო 70 000 ვაქცინის დოზის გამოყოფის შესახებ ცნობაში — პრევენციული ღონისძიებების გაძლიერების მცდელობა.
უახლესი მონაცემები აჩვენებს, რომ სამკურნალო ინფრასტრუქტურა და ზედამხედველობა ფართოვდება, მაგრამ აფეთქების შეკავებისთვის კვლავ კრიტიკულია უსაფრთხო წვდომა დაზარალებულ თემებთან, კონტაქტების უფრო სრული მონიტორინგი და დროული დიაგნოსტიკა.
