კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ებოლას ეპიდემიის ეპიცენტრ იტურის პროვინციაში, სკოლების გახსნაზე იუწყებიან. თუმცა ამ ეტაპზე ხელმისაწვდომ ოფიციალურ მასალებში დამოუკიდებლად ვერ დასტურდება კონკრეტულად ახალი სასწავლო წლის დაწყების ფაქტი, გახსნის ზუსტი თარიღი, ჩართული სკოლების რაოდენობა ან მოსწავლეთა და მასწავლებელთა რაოდენობა.
ამ გაურკვევლობის მიუხედავად, მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია (WHO) სკოლების უსაფრთხო ფუნქციონირებას ეპიდემიაზე რეაგირების მნიშვნელოვან მიმართულებად მიიჩნევს. ორგანიზაცია ხაზს უსვამს, რომ გადაწყვეტილებები ადგილობრივი გადაცემის რისკის, ინფექციის კონტროლის შესაძლებლობებისა და შემთხვევების დროული გამოვლენის მიხედვით უნდა მიიღებოდეს.
WHO-ს 28 აგვისტოს განახლებით, 26 აგვისტოს მდგომარეობით ქვეყანაში 5 794 დადასტურებული შემთხვევა და 2 786 დადასტურებული გარდაცვალება იყო აღრიცხული. უხეში სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 48,1%-ს შეადგენდა. იტურში, რომელიც ეპიდემიის მთავარ კერად რჩება, 4 802 დადასტურებული შემთხვევა დაფიქსირდა, მათ შორის 52 ახალი შემთხვევა ბოლო 24 საათში.
რატომ მიიჩნევა ვითარება განსაკუთრებით სწრაფად გავრცელებულად
მიმდინარე აფეთქება Bundibugyo-ს ვირუსით არის გამოწვეული. WHO-ს გენერალურმა დირექტორმა 1 სექტემბერს განაცხადა, რომ ეს კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში ებოლას მეორე ყველაზე მასშტაბური და ორგანიზაციისთვის აქამდე ნანახი ყველაზე სწრაფად განვითარებადი აფეთქებაა. ეს შეფასება WHO-ს ატრიბუციით უნდა განიხილებოდეს.
ორგანიზაციის მონაცემებით, 14 აგვისტოდან 26 აგვისტომდე ქვეყანაში კიდევ 1 129 დადასტურებული შემთხვევა და 602 დადასტურებული გარდაცვალება დაფიქსირდა. ვირუსი თავდაპირველი კერიდან იტურში ექვს პროვინციასა და 60 ჯანმრთელობის ზონაში გავრცელდა. მონაცემების ზრდის ნაწილი შესაძლოა უკეთეს ზედამხედველობას, ტესტირებასა და დაგროვილი ჩანაწერების გასწორებას უკავშირდებოდეს, თუმცა WHO ამბობს, რომ ზრდის დიდი ნაწილი ეპიდემიის რეალურ გაფართოებასაც ასახავს.
რისკს ზრდის იტურისა და უგანდის სასაზღვრო რაიონებში ყოველდღიური გადაადგილება და ვაჭრობა. დამატებით გამოწვევად რჩება სამედიცინო პერსონალის ინფიცირება: 26 აგვისტოსთვის ჯანდაცვის მუშაკებს შორის 151 დადასტურებული შემთხვევა და 44 გარდაცვალება აღირიცხა. ეს გარემოება აჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ინფექციის კონტროლი როგორც კლინიკებში, ისე საზოგადოებრივ სივრცეებში.
ეპიდემიის გავლენა ჩვეულებრივ ჯანდაცვის მომსახურებებზეც აისახა. UNICEF-ის ინფორმაციით, აპრილიდან ივნისამდე იტურის ეპიცენტრულ რაიონებში აუცილებელი სერვისებით სარგებლობა 42%-ით შემცირდა, რასაც ხელს უწყობდა ინფიცირების შიში და სერვისების შეფერხება. ჯანდაცვის სერვისებზე ნაკლები მიმართვიანობა შესაძლოა შემთხვევების დროულ გამოვლენასა და სხვა დაავადებების მკურნალობაზეც აისახოს.
რას ნიშნავს სკოლების გახსნა ბავშვებისა და ოჯახებისთვის
ებოლას გადაცემა, როგორც წესი, ინფიცირებული ადამიანის სისხლთან ან სხვა სხეულის სითხეებთან პირდაპირი კონტაქტით, ასევე დაბინძურებულ საგნებთან ან ზედაპირებთან შეხებით ხდება. შესაბამისად, სკოლა თავისთავად ავტომატური გადაცემის წყარო არ არის.
მაგრამ რისკი იზრდება, თუ სიმპტომების მქონე მოსწავლე ან თანამშრომელი სკოლაში მიდის, შემთხვევა დაგვიანებით ამოიცნობა, ან დაწესებულებას არ აქვს ჰიგიენის, სწრაფი შეტყობინებისა და უსაფრთხო გადამისამართების პრაქტიკა. ხალხმრავლობა და ყოველდღიური გადაადგილება სკოლას, ოჯახსა და ჯანდაცვის სერვისებს შორის კონტაქტების ქსელს აფართოებს.
ამ ეტაპზე არ არსებობს დადასტურებული მტკიცებულება, რომ სკოლების გახსნამ უკვე გამოიწვია ახალი კლასტერები ან შემთხვევების ზრდა. ასევე ხელმისაწვდომ WHO-ს განახლებებში არ არის საკმარისი ასაკობრივი ანალიზი იმის სათქმელად, რომ ამ აფეთქებაში ბავშვები სხვა ჯგუფებზე უფრო ხშირად ინფიცირდებიან.
ამიტომ სკოლების უსაფრთხოებაზე ერთმნიშვნელოვანი პასუხი ვერ ითქმის: ის დამოკიდებულია ადგილობრივ გადაცემაზე, შემთხვევების აღმოჩენისა და იზოლაციის შესაძლებლობაზე, წყლისა და სანიტარული პირობების ხელმისაწვდომობაზე და ჯანდაცვის უწყებების მითითებების შესრულებაზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ სკოლამ საეჭვო სიმპტომების მქონე ადამიანი დროულად არ დაუშვას სასწავლო გარემოში და დაუკავშირდეს შესაბამის ჯანდაცვის სამსახურს.
რა ზომებს უსვამს ხაზს WHO
WHO-ის რეკომენდაციები მოიცავს შემთხვევების სწრაფ გამოვლენასა და ლაბორატორიულ დადასტურებას, კონტაქტების მოძიებასა და მათ 21-დღიან მონიტორინგს. სკოლებისთვის და სხვა საზოგადოებრივი სივრცეებისთვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ინფექციის პრევენციასა და კონტროლს, ასევე ადგილობრივი რისკის რეგულარულ შეფასებას.
- ხელების ჰიგიენისა და წყლის, სანიტარიისა და ჰიგიენური საშუალებების უზრუნველყოფას;
- მასწავლებლების, მშობლებისა და მოსწავლეების ინფორმირებას გადაცემის გზებისა და საეჭვო სიმპტომების შესახებ;
- სიმპტომების მქონე პირის სკოლაში არდაშვებასა და ჯანდაცვის უწყებისთვის დროულ შეტყობინებას;
- ავადმყოფი ადამიანის სწრაფ და უსაფრთხო გადამისამართებას სამედიცინო სერვისში;
- სკოლების მუშაობისას ადგილობრივი ეპიდემიოლოგიური რისკის შეფასებას და საჭიროების შემთხვევაში ღონისძიებების შეზღუდვას.
WHO ასევე მიუთითებს, რომ საზოგადოებრივი ღონისძიებები ეპიდემიოლოგიური რისკის გათვალისწინებით უნდა შეფასდეს. ეს ნიშნავს, რომ ერთიანი მიდგომა ყველა სკოლისთვის შესაძლოა საკმარისი არ იყოს: საჭირო ზომები დამოკიდებულია იმაზე, რამდენად აქტიურია გადაცემა კონკრეტულ რაიონში და რამდენად მზადაა დაწესებულება ჰიგიენისა და შეტყობინების წესების შესასრულებლად.
Bundibugyo-ს ვირუსისთვის ამჟამად ლიცენზირებული ვაქცინა ან სპეციფიკური მკურნალობა არ არსებობს. არსებული Ervebo-ს ვაქცინა სხვა ტიპის ებოლას ვირუსისთვის არის ლიცენზირებული. WHO ხაზს უსვამს, რომ ადრეული მხარდამჭერი მკურნალობა გადარჩენის შანსებს ზრდის.
კონგოში ეპიდემიის მასშტაბისა და გეოგრაფიული გაფართოების შესახებ მეტი ინფორმაცია წაიკითხეთ: WHO: კონგოში ებოლას ეპიდემია სწრაფად ვრცელდება და კონგოში ბუნდიბუგიოს ებოლა 60 სამედიცინო ზონამდე გავრცელდა.
